Είναι γνωστό πως οι επαγγελματίες της ψυχικής υγείας ασχολούνται με ασθένειες τις οποίες με τις κατάλληλες μεθόδους καλούνται να θεραπεύσουν ή να μετριάσουν τα συμπτώματα. Κατάθλιψη, αυταπάτες, φοβίες εμμονές, κρίσεις πανικού είναι διαταραχές με τις οποίες έρχονται συχνά αντιμέτωποι, δίνοντας ωστόσο λίγότερη προσοχή σε θετικά συναισθήματα και προσωπικές δυνάμεις, όπως ευτυχία και αισιοδοξία, αγάπη και ανθεκτικότητα.

Στην πραγματικότητα, ένας πρωτοπόρος της θετικής ψυχολογίας, ο ψυχίατρος του Χάρβαρντ, George Vaillant, σημειώνει ότι τα ψυχιατρικά κείμενα τείνουν να επικεντρώνονται αποκλειστικά στις ψυχικές ασθένειες. Όπως αναφέρεται στο περιοδικό Harvard, ο Vaillant επισημαίνει ότι ένα κορυφαίο ψυχιατρικό βιβλίο «έχει χιλιάδες γραμμές για το άγχος και την κατάθλιψη, εκατοντάδες γραμμές για τρόμο, ντροπή, ενοχή, θυμό και φόβο, ενώ υπάρχουν σαφώς λιγότερες γραμμές που να αναφέρονται στην ελπίδα, στη χαρά, στη συμπόνια, στη συγχώρεση ή στην αγάπη.

Αυτά όλα τείνουν να αλλάξουν τα τελευταία χρόνια, καθώς οι  ειδικοί άρχισαν να εστιάζουν την προσοχή του στα χρήσιμα και υγιή χαρακτηριστικά της ψυχής και του πνεύματος,  παρά στα προβλήματά τους. Αυτός ο αναδυόμενος τομέας, που ονομάζεται «Θετική Ψυχολογία» ξεκίνησε επίσημα το 1998. Από τότε, οδήγησε σε νέες γνώσεις σχετικά με τους τρόπους που σκεφτόμαστε και ζούμε και πώς να καλλιεργούμε τα πιο υγιή χαρακτηριστικά μας. Είμαστε όλοι ικανοί για καλά συναισθήματα – απλά πρέπει να μάθουμε πώς να τα βρίσκουμε μέσα μας.

Συχνά, όταν οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, η κατανόηση του τι δημιουργεί θετικά συναισθήματα μπορεί να τους δώσει την ώθηση που χρειάζονται για να ξεφύγουν από μια ρουτίνα, είτε πρόκειται για περίοδο κατάθλιψης είτε για συνεχιζόμενη κρίση. Υπό αυτήν την έννοια, η θετική ψυχολογία είναι πραγματικά μια προσπάθεια να κατανοήσουμε τη βασική μας φύση και τις δραστηριότητες που οδηγούν στην ευτυχία. Με την κατανόηση των βασικών θετικών συναισθημάτων, οι ειδικοί ελπίζουν να βρουν τρόπους για την καλύτερη αντιμετώπιση των ψυχικών ασθενειών και να βελτιώσουν τις διαθέσεις και τις προοπτικές.

Μια νέα προσέγγιση

Η θετική ψυχολογία συμπληρώνει παρά αντικαθιστά την παραδοσιακή θεραπεία, στην οποία οι στόχοι περιλαμβάνουν την καλύτερη γνώση του εαυτού μας, τη μείωση του συναισθηματικού πόνου και της σύγχυσης και την ανάπτυξη καλύτερων τρόπων αντιμετώπισης. Ενώ προσπαθούμε να μειώσουμε τις κακές σκέψεις ή συμπεριφορές, γιατί να μην προσπαθήσουμε να χτίσουμε και την ευτυχία; Όπως σημειώνουν οι ερευνητές με την κατάλληλη ενθάρρυνση για θετικά συναισθήματα, ακόμη και άτομα που έχουν κλινική κατάθλιψη μπορούν ακόμα να σχηματίσουν υγιείς σχέσεις και να αισθάνονται μια αίσθηση ολοκλήρωσης.

Εν κατακλείδι, το να μάθει κάποιος να είναι ευτυχισμένος μπορεί να είναι αδύνατο για ορισμένους, αλλά πολλοί άνθρωποι και σε πολλές περιπτώσεις,  μπορούν να επωφεληθούν από τη θετική ψυχολογία.

Αν και το πεδίο της «Θετικής Ψυχολογίας» είναι σχετικά νέο, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι θετικές θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη. Μια μελέτη 600 ενηλίκων που έπασχαν από ήπια κατάθλιψης διαπίστωσε ότι οι απλές ασκήσεις θετικής σκέψης μπορούν να αυξήσουν την ευτυχία. Τα άτομα έγραφαν τρία καλά πράγματα που τους συνέβησαν καθώς και την αιτία της καλής τους τύχης κάθε βράδυ για μια εβδομάδα. Έξι μήνες αργότερα ένιωθαν πιο ευτυχισμένοι. Τα άτομα που κλήθηκαν να προσδιορίσουν τα πέντε κορυφαία χαρακτηριστικά τους και να τα χρησιμοποιήσουν με νέους και διαφορετικούς τρόπους για μια εβδομάδα, ένιωσαν επίσης πιο ευτυχισμένα έξι μήνες αργότερα.

Πάντως, ακόμη και οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές της θετικής ψυχολογίας επισημαίνουν γρήγορα τα μειονεκτήματά της. Παραδέχονται εύκολα ότι τα θετικά συναισθήματα δεν είναι πάντα τα κατάλληλα αφού μερικές φορές είναι πολύ πιο υγιές να είναι κάποιος λυπημένος ή θυμωμένος. Λένε επίσης ότι η θετική ψυχολογία δεν θα αντικαταστήσει ποτέ άλλες προσεγγίσεις στην ψυχική ασθένεια. Στην καλύτερη περίπτωση, οι θετικές θεραπείες θα είναι μόνο ένα μέρος της ανάρρωσης ενός ατόμου. Ούτε η θετική ψυχολογία μπορεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειες ορισμένων σοβαρών εμποδίων που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι άνθρωποι στη ζωή τους, όπως εκείνοι που ζουν σε ζώνες πολέμου και σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις ή υποφέρουν ακραία φτώχεια.