Το να γνωρίζετε και να παρακολουθείτε τις τιμές της αρτηριακής σας πίεσης είναι βασικό μέρος της καλής υγείας, καθώς όλοι γνωρίζουν τις συνέπειες που μπορεί να επιφέρει στον ανθρώπινο οργανισμό η υπέρταση. Για τη διάγνωση και την παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης οι γιατροί συχνά ζητούν από τους ασθενείς να την ελέγχουν στο σπίτι. Είναι όμως εύκολη υπόθεση ή μπορεί να γίνει πολύπλοκη και τελικά να ελεγχθεί λάθος;

Τι ακριβώς σημαίνουν οι αριθμοί;

Κατά τη μέτρηση της πίεσης καταγράφεται μία μέγιστη τιμή, η «μεγάλη» (συστολική) που είναι η πίεση που ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αρτηριών και μία ελάχιστη τιμή, η «μικρή» (διαστολική) πίεση σε χιλιοστά της στήλης υδραργύρου, που είναι η ίδια δύναμη μεταξύ των παλμών. Η μέγιστη τιμή είναι όταν η καρδιά σας πιέζεται, η μικρή όταν η καρδιά χαλαρώνει.

Αναλυτικότερα και σύμφωνα με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία η καρδιά «χτυπά» περισσότερο από 100.000 φορές την ημέρα. Κάθε φορά διώχνει μια ποσότητα αίματος στις αρτηρίες μας. Αυτή η ποσότητα αίματος αυξάνει την πίεση μέσα στις αρτηρίες μας. Μεταξύ δύο χτύπων η καρδιά ξεκουράζεται και γεμίζει με αίμα. Έτσι η αρτηριακή πίεση εκφράζεται με δύο αριθμούς. Ο πρώτος αριθμός, π.χ. το 12 ή σωστότερα το 120 είναι η πίεση που ασκεί το αίμα στο τοίχωμα των αρτηριών καθώς φεύγει από την καρδιά κι ονομάζεται συστολική πίεση ή μεγάλη, ενώ ο δεύτερος αριθμός, π.χ. 8 ή σωστότερα 80 είναι η πίεση που ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αρτηριών όταν η καρδιά πια ξεκουράζεται κι ονομάζεται διαστολική πίεση ή μικρή.

Συσκευές μέτρησης της αρτηριακής πίεσης

Η αρτηριακή πίεση μετράται με το σφυγμομανόμετρο ή αλλιώς το πιεσόμετρο. Υπάρχει υδραργυρικό και μηχανικό μανόμετρο, καθώς και ηλεκτρονικό πιεσόμετρο. Σύμφωνα με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία το πιο αξιόπιστο θεωρείται το υδραργυρικό, χωρίς όμως να υποτιμάται η αξία και των άλλων δύο τύπων, ιδίως του ηλεκτρονικού ως πιο εύχρηστου, για την εκτίμηση των τιμών της αρτηριακής πίεσης στο σπίτι. Οι μονάδες μέτρησης της πίεσης είναι τα χιλιοστά της στήλης υδραργύρου (mmHg). Οι σύγχρονες ψηφιακές οθόνες δεν χρησιμοποιούν υδράργυρο, αλλά η αρχή είναι η ίδια.

Πως γίνεται η ορθή μέτρηση της ΑΠ

Η σωστή παρακολούθηση και μέτρηση της αρτηριακής πίεσης ξεκινά φυσικά με μια αξιόπιστη συσκευή, η οποία μπορεί να επικυρώνει με ακρίβεια τις τιμές, γιατί σε διαφορετική περίπτωση θα μας δίνει λανθασμένα αποτελέσματα θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία μας. Η ακριβής μέτρηση της αρτηριακής πίεσης εξαρτάται από τη σωστή προετοιμασία του ασθενούς, τη θέση του, την τεχνική μέτρησης και την εξατομικευμένη επιλογή του μεγέθους της περιχειρίδας, η οποία θα πρέπει να βασίζεται στην περιφέρεια του μέσου του βραχίονα και θα πρέπει να εφαρμόζει απόλυτα στο χέρι του ανθρώπου που θα γίνει η μέτρηση.

Πώς προετοιμάζομαι για μια μέτρηση;

Αυτό είναι παραδόξως και το πιο «δύσκολο» σημείο. Η πίεση θα πρέπει να μετριέται μετά από 5-10 λεπτά ξεκούρασης. Πριν να κάνετε μια μέτρηση, θα πρέπει να αποφύγετε την καφεΐνη. Μην ασκηθείτε για 30 λεπτά πριν. Μην καπνίσετε νωρίτερα, ενώ θα πρέπει να έχετε πάει στην τουαλέτα. Στην ιδανική περίπτωση περιμένετε μέχρι 30 λεπτά αφού έχετε φάει ένα γεύμα. Δεν πρέπει να φοράτε στενά ρούχα στο χέρι που μετριέται η πίεση, ενώ η πλάτη σας να είναι στηριγμένη σε όλη τη διάρκεια της μέτρησης.

Μετά καθίστε σε ένα ήσυχο και ευχάριστο περιβάλλον και χωρίς περισπασμούς για πέντε λεπτά. Δηλαδή, μη βλέπετε τηλεόραση, μην ακούτε ραδιόφωνο ή ακούτε ειδήσεις, ή διαβάζετε βιβλίο ή εφημερίδα για να είστε σε μια σταθερή συναισθηματική κατάσταση.

Πώς μετράμε την αρτηριακή πίεση;

Όπως συμβουλεύει η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, για να μετρήσουμε σωστά την αρτηριακή πίεση προτιμότερη είναι η καθιστή θέση με ακουμπισμένο χαλαρά το αριστερό χέρι σε ένα τραπέζι στο ύψος της καρδιάς. Η περιχειρίδα τοποθετείται γύρω από τον βραχίονα 3 περίπου εκατοστά πάνω από τον αγκώνα. Το μέγεθος του αεροθαλάμου παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον το 40% του βραχίονα μας.

Το στηθοσκόπιο θα πρέπει να τοποθετείται ελαφρά και σταθερά πάνω από την βραχιόνια αρτηρία που την συναντάμε στην εσωτερική μεριά του βραχίονα προς το μικρό δάκτυλο του χεριού.

Η θέση της βελόνας όπου θα ακούσουμε το πρώτο ήχο αντιστοιχεί στη συστολική πίεση ενώ το σημείο όπου οι ήχοι θα εξαφανιστούν τελείως αντιστοιχεί στη διαστολική πίεση.

Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης θα πρέπει να επαναλαμβάνεται μετά από μεσοδιάστημα 3 λεπτών και να υπολογίζεται ο μέσος όρος των δύο μετρήσεων, εκτός αν παρατηρηθεί σημαντική απόκλιση, οπότε θα χρειαστεί και τρίτη μέτρηση.

Η μη τήρηση αυτών των βημάτων μπορεί να μη δώσει σωστά αποτελέσματα.

Έχει σημασία η χρονική στιγμή;

Η αρτηριακή πίεση τείνει να είναι υψηλότερη το πρωί, μειώνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας και είναι χαμηλότερη κατά τη διάρκεια του ύπνου. Για να ληφθεί υπόψη αυτό, κατά τη διάγνωση της υψηλής αρτηριακής πίεσης, θα σας ζητηθεί από το γιατρό σας να κάνετε δύο μετρήσεις το πρωί και δύο το βράδυ κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας.

Τα άτομα των οποίων οι μετρήσεις είναι σταθερά φυσιολογικές δεν χρειάζεται να ελέγχουν τόσο συχνά.

Ποια είναι τα επιθυμητά όρια αρτηριακής πίεσης;

Η ιδανική αρτηριακή πίεση σε υγιείς ενήλικες είναι κάτω από 120 για την συστολική και κάτω από 80 για τη διαστολική. Οποιαδήποτε τιμή αρτηριακής πίεσης άνω του 140 για τη συστολική και άνω του 90 για τη διαστολική θεωρείται υπέρταση. Ειδικότερα, άτομα με τιμές αρτηριακής πίεσης μεταξύ 120-139 για την συστολική ή/και 85-89 για τη διαστολική θεωρούνται ότι έχουν οριακή υπέρταση (προ-υπέρταση) κι έχουν ανάγκη τακτικής παρακολούθησης της αρτηριακής τους πίεσης και άμεσης αλλαγής τρόπου ζωής.

Καθώς η αρτηριακή πίεση δεν παραμένει σταθερή όλο το 24ωρο, η διάγνωση της υπέρτασης πρέπει να βασίζεται σε πολλαπλές μετρήσεις.