Μύθοι και πραγματικότητες για τον καφέ

Εδώ και χρόνια ο καφές αποτελεί αντικείμενο επιστημονικών ερευνών σχετικά με τα οφέλη, ή μη, της κατανάλωσής του στην ανθρώπινη υγεία. Κατά καιρούς εκατοντάδες αντικρουόμενες έρευνες έχουν έρθει στη δημοσιότητα ενώ η υπερπληροφόρηση οδηγεί τους καταναλωτές σε σύγχυση. Από τη μια πλευρά νέες μελέτες αναφέρουν τα οφέλη στην υγεία, όπως προστασία από την εμφάνιση Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου2, από την νόσο του Πάρκινσον και του Alzheimer, τον καρκίνο του προστάτη, τους πόνους στην πλάτη και πολλές άλλες ιδιότητες και από την άλλη μελέτες αναφέρουν ότι η κατανάλωση καφέ μπορεί να βλάπτει εξαιτίας των γονιδίων, της ηλικίας αλλά και τον τρόπο με τον οποίο φτιάχνουμε τον καφέ μας. Η αλήθεια είναι, σύμφωνα με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα, ότι με την ορθή κατανάλωση του, μπορούμε να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε τον καφέ μας χωρίς απολύτως καμία ενοχή και παρενέργεια.

Καλός ως την τελευταία σταγόνα

Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι η μέτρια ημερήσια κατανάλωση – πέντε με τρία φλιτζάνια καφέ την ημέρα – συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο για συγκέντρωσης ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες. Η συγκέντρωση ασβεστίου είναι ένας πολύ καλός προγνωστικός δείκτης της μελλοντικής καρδιακής νόσου. Τέσσερα φλιτζάνια καφέ την ημέρα βρέθηκε επίσης ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος την τρίτη συχνότερη μορφή καρκίνου του δέρματος. Ακόμη, η κατανάλωση του καφέ προστατεύει και από την εμφάνιση καρκίνου του ήπατος. Αντίθετα βρέθηκε ότι ο καφές χωρίς καφεΐνη δεν παρέχει καμία προστασία. Μια άλλη μελέτη εξέτασε τη σχέση κατανάλωσης καφέ και της πολλαπλής σκλήρυνση. Διαπίστωσε ότι η υψηλή πρόσληψη καφέ – έξι με τέσσερα φλιτζάνια την ημέρα – μείωσε τον κίνδυνο εμφάνισης σκλήρυνσης κατά πλάκας. Μια ακόμη ενθαρρυντική έρευνα για την πρόληψη από Alzheimer και Parkinson αναφέρει ότι ο καφές μπορεί να έχει νευρο-προστατευτική δράση, δηλαδή πιθανά η κατανάλωση καφέ να καταστέλλει τους φλεγμονώδεις δείκτες στον εγκέφαλο που προκαλούν τις νόσους, ενώ μια άλλη έρευνα τονίζει ότι μπορεί να μειώνει την εμφάνιση καρκίνου στις γυναίκες. Ωστόσο οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κατανάλωση καφέ, στη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, μπορεί να προκαλεί εξάψεις. Ιδιαίτερα προσεκτικές πρέπει να είναι και οι έγκυες γυναίκες καθώς η καφεΐνη μπορεί να καθυστερήσει την ανάπτυξη του εμβρύου. Οι γιατροί συνιστούν μόνο ένα φλιτζάνι την ημέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Σημειώστε πως για να έχουμε τα ευεργετικά οφέλη από την κατανάλωση καφέ θα πρέπει να πίνουμε περίπου 100mg ημερησίως, να είναι σκέτος, ή με ελάχιστη ζάχαρη και όχι με την προσθήκη κρέμας, καραμέλας ή σαντιγί.

Ενώ οι έρευνες για τις επιδράσεις στην υγεία είναι σε εξέλιξη, σε ορισμένες μελέτες, η πολύ υψηλή κατανάλωση – έξι ή περισσότερα φλιτζάνια καφέ την ημέρα –δείχνουν ότι τα οφέλη μειώνονται, ή σε κάποιους ανθρώπους προκαλούνται παρενέργειες, όπως σε αυτούς με προβλήματα στον ύπνο, ή αρρύθμιστου διαβήτη. Γι’ αυτό θα πρέπει να συμβουλεύονται το γιατρό τους πριν να πιουν καφέ. Σχετική ανησυχία υπάρχει επίσης από τη χρήση καφεΐνης των νέων.

Ακόμη, μια γενετική μετάλλαξη του γονιδίου CYP1A2, μπορεί να επηρεάζει το πόσο γρήγορα το σώμα μας μεταβολίζει την καφεΐνη, ή μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση υψηλής αρτηριακής πίεσης.

Αρκετά σημαντικός είναι ο τρόπος που φτιάχνουμε τον καφέ μας. Υπάρχει μια ουσία στους κόκκους του καφέ που ονομάζεται καφεστόλη, και η οποία ανεβάζει τα επίπεδα της χοληστερίνης. Όταν φτιάχνουμε καφέ φίλτρου (αμερικάνικο ή γαλλικό) και χύνουμε καυτό νερό απευθείας πάνω στον αλεσμένο καφέ, τότε απελευθερώνεται καφεστόλη. Η χρήση χάρτινου φίλτρου συγκρατεί την καφεστόλη ενώ αντίθετα χωρίς το χάρτινο φίλτρο, η καφεστόλη καταλήγει στο ρόφημα. Το ίδιο ισχύει και όταν ο καφές βράζει αρκετή ώρα μέσα σε νερό, όπως ο ελληνικός καφές. Ένα φλιτζάνι αφιλτράριστου καφέ, το οποίο ίσως περιέχει έως και τέσσερα χιλιοστόγραμμα καφεστόλη, μπορεί να ανεβάσει τη χοληστερίνη περίπου κατά 1%.